Ung thư gan

  • Ung thư gan
image

Ung thư gan

Ung thư biểu mô tế bào gan

Ung thư biểu mô tế bào gan (hepatoma) thường xảy ra ở bệnh nhân xơ gan và phổ biến ở các khu vực có lây nhiễm vi-rút viêm gan B và C lan rộng. Triệu chứng và dấu hiệu thường không đặc hiệu. Chẩn đoán dựa trên nồng độ alpha-fetoprotein (AFP), chẩn đoán hình ảnh, và đôi khi là sinh thiết gan. Sàng lọc bệnh nhân bằng làm xét nghiệm AFP định kỳ và làm siêu âm đôi khi được khuyến cáo cho các bệnh nhân có nguy cơ cao. Tiên lượng kém khi ung thư tiến triển, nhưng đối với những khối u nhỏ khu trú lại ở gan, các phương pháp cắt bỏ ung thư ít xâm lấn có tác dụng giảm nhẹ và phẫu thuật hoặc ghép gan đôi khi có tác dụng điều trị bệnh.

Ung thư biểu mô tế bào gan thường là một biến chứng của xơ gan.

Sự xuất hiện của HBV làm tăng nguy cơ ung thư biểu mô tế bào gan lên > 100 lần trong số những người mang HBV. Sự kết hợp HBV-DNA vào bộ gen của vật chủ có thể khởi phát sự biển đổi ác tính, ngay cả khi bệnh nhân không bị viêm gan mạn hoặc xơ gan.

Các rối loạn khác gây ung thư biểu mô tế bào gan bao gồm xơ gan do nhiễm vi-rút viêm gan C mạn tính (HCV), bệnh thừa sắt, và xơ gan do rượu  Bệnh nhân bị xơ gan do các nguyên nhân khác cũng có nguy cơ mắc bệnh tăng lên.

Các chất gây ung thư trong môi trường có thể đóng vai trò nhất định; ví dụ, ăn phải thực phẩm bị nhiễm nấm aflatoxin được cho là đã góp phần làm tăng tần suất ung thư biểu mô tế bào gan ở các vùng cận nhiệt đới.

Triệu chứng và dấu hiệu

Thường gặp nhất thì những bệnh nhân xơ gan đã ổn định trước đây có biểu hiện đau bụng, sụt cân, sờ thấy khối ở góc phần tư trên phải, và suy kiệt không rõ nguyen nhân. Sốt có thể xuất hiện. Ở một số bệnh nhân, biểu hiện đầu tiên của ung thư biểu mô tế bào gan là cổ trướng dịch máu, sốc, hoặc viêm phúc mạc gây ra do khối u bị xuất huyết. Đôi khi, tiếng gan cọ mạng sườn hoặc tiếng thổi động mạch có thể xuất hiện.

Thỉnh thoảng, xuất hiện các biến chứng của chuyển hóa hệ thống, bao gồm hạ đường huyết, tăng hồng cầu, tăng calci huyết và tăng lipid máu. Những biến chứng này có thể có biểu hiện lâm sàng.

Chẩn đoán

  • Làm xét nghiệm alpha-fetoprotein (AFP)
  • Chẩn đoán hình ảnh (CT, siêu âm hoặc MRI)

Bác sĩ cần nghĩ đến ung thư biểu mô tế bào gan nếu

  • Cảm thấy gan to.
  • Người có bệnh gan mạn xuất hiện tình trạng mất bù không rõ nguyên nhân.
  • Chẩn đoán hình ảnh phát hiện khối ở góc phần tư trên phải của bụng một cách ngẫu nhiên khi chỉ định để tìm nguyên nhân khác, đặc biệt ở bệnh nhân xơ gan.

Tuy nhiên, các chương trình sàng lọc cho phép các bác sĩ phát hiện nhiều trường hợp ung thư biểu mô tế bào gan trước khi các triệu chứng xuất hiện.

Chẩn đoán dựa vào làm xét nghiệm AFP và một xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh. Ở người lớn, nồng độ AFP phản ánh quá trình biệt hóa ngược của tế bào gan, thường gặp trong ung thư biểu mô tế bào gan; 40 đến 65% bệnh nhân bị ung thư có mức AFP cao (> 400 μg / L). Nông độ cao do các nguyên nhân khác thường hiếm gặp trừ trường hợp u quái ung thư hóa của tinh hoàn, đây là một loại khối u hiếm gặp. Nồng độ thấp hơn đặc hiệu kém và có thể xuất hiện trong tái tạo tế bào gan (ví dụ, viêm gan). Các xét nghiệm máu khác, ví dụ như AFP-L3 (một dạng của AFP) và des-gamma-carboxyprothrombin đang được nghiên cứu như các dấu hiệu để phát hiện sớm ung thư biểu mô tế bào gan.

Tùy thuộc vào ưu tiên và cơ sơ vật chất của địa phương, xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh đầu tiên có thể là CT, siêu âm, hoặc MRI có cản quang. Chụp động mạch gan đôi khi có ích trong những trường hợp không rõ ràng và có thể được sử dụng để phác thảo giải phẫu mạch máu khi chỉ định cắt ung thư ít xâm lấn hoặc có kế hoạch phẫu thuật.

Nếu chẩn đoán hình ảnh cho thấy các hình ảnh đặc trưng và AFP tăng cao thì chấn đoán đã rõ ràng. Sinh thiết gan đôi khi được chỉ định để chẩn đoán xác định, thủ thuật này thường được hướng dẫn bằng siêu âm hoặc CT.

  • Làm xét nghiệm alpha-fetoprotein (AFP)
  • Chẩn đoán hình ảnh (CT, siêu âm hoặc MRI)

 

Các hệ thống chấm điểm khác bao gồm Okuda và Hệ thống Chẩn đoán Giai đoạn Ung thư gan của Barcelona-Clinic. Ngoài kích thước khối u, xấm lấn tại chỗ, và di căn, các hệ thống này kết hợp thêm các thông tin về mức độ nặng của bệnh gan.

Hệ thống TNM có thể dự đoán tiên lượng tốt hơn các hệ thống khác đối với bệnh nhân được chỉ định cắt bỏ khối u (và có thể có ghép gan), trong khi hệ thống Barcelona có thể dự đoán tiên lượng tốt hơn đối với những bệnh nhân không phẫu thuật.

Sàng lọc

Số lượng bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan đang tăng lên thông qua các chương trình sàng lọc. Sàng lọc bệnh nhân xơ gan là một biện pháp phù hợp, mặc dù biện pháp này vẫn đang gây tranh cãi và chưa chứng minh được là làm giảm tỉ lệ tử vong. Phương pháp sàng lọc thông thường là siêu âm mỗi 6 tháng hoặc 12 tháng. Nhiều chuyên gia khuyên nên sàng lọc bệnh nhân nhiễm viêm gan B kéo dài ngay cả khi không có xơ gan.

Điều trị

  • Ghép gan nếu khối u nhỏ và số lượng ít

Điều trị ung thư biểu mô tế bào gan phụ thuộc vào giai đoạn của ung thư.

Đối với một khối u < 5 cm hoặc ≤ 3 khối u đều ≤ 3 cm và khu trú ở gan, ghép gan có kết quả tiên lượng tương đương với ghép gan ở bệnh nhân không bị ung thư. Ngoài ra, phẫu thuật cắt bỏ có thể được thực hiện; tuy nhiên, ung thư thường tái phát.

Phương pháp điều trị (ví dụ như nút mạch hóa chất, nút mạch bằng vi cầu phóng xạ yttrium-90 [xạ trị chiếu trong chọn lọc, SIRT], nút mạch hóa chất bằng các hạt chứa thuốc (DEB-TACE), đốt sóng cao tần) đem lại tác dụng giảm nhẹ và giảm sự phát triển của u; các phương pháp này được sử dụng khi bệnh nhân đang chờ ghép gan.

Nếu khối u lớn (> 5 cm), đa ổ, đã xâm lấn tĩnh mạch cửa, hoặc đã di căn (giai đoạn III hoặc cao hơn), tiên lượng kém hơn nhiều (ví dụ, tỷ lệ sống 5 năm vào khoảng 5% hoặc thấp hơn). Xạ trị thường không hiệu quả. Sorafenib dường như cải thiện kết quả điều trị.

Dự phòng

Sử dụng vắc-xin HBV làm giảm tỷ lệ ung thư, đặc biệt là ở các khu vực bệnh lưu hành. Ngăn ngừa sự xuất hiện của xơ gan do bất kỳ nguyên nhân nào (ví dụ, thông qua điều trị viêm gan C mạn tính, phát hiện sớm bệnh tăng hồng cầu hoặc điều trị người nghiện rượu) cũng có thể có tác dụng đáng kể.

Tóm tắt điểm chính

  • Ung thư biểu mô tế bào gan thường là một biến chứng của xơ gan và phổ biến nhất ở những khu vực trên thế giới nơi có bệnh viêm gan B phổ biến.
  • Cân nhắc chẩn đoán nếu khám thực thể hoặc xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh phát hiện gan to hoặc bệnh gan mạn tính chuyển biến xấu ngoài dự kiến.
  • Chẩn đoán ung thư biểu mô tế bào gan dựa vào nồng độ AFP và kết quả chụp gan, và chẩn đoán giai đoạn bằng CT ngực không tiêm cản quang, chụp tĩnh mạch cửa, và đôi khi là chụp xương.
  • Xem xét ghép gan nếu khối u nhỏ và số lượng ít.
  • Dự phòng bao gồm sử dụng vắc-xin viêm gan B và quản lý các rối loạn có thể dẫn đến xơ gan.

 

Bình luận

ajax-loader